Tarihi Bilgiler

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri:

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri: Anadolu’da kurulan ilk Türk beylerinin ortaya çıkıp gelişmesinde özellikle Tuğrul Bey, Kutalmışoğlu Süleyman Şah, Ebul Kasım Saltuk Bey ve Çağrı Bey’in büyük etkisi olmuştur. Ancak yine de Anadolu’da kurulan ilk beylik Ebulkasım Saltuk bey tarafından, Erzurum ve civarında kurulan Saltuklu Beyliği’dir. Saltuk Bey, 1071 Malazgirt Savaşı’nda Sultan Alparslan’ın komutanlarından birisiydi. Daha doğrusu bu beyliğin kurulmasına; Erzurum ve çevre civarının beyliğini ona veren Sultan Alparslan izin vermiştir.

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri

Anadolu’da Kurulan İlk Türk Beylikleri

Saltuklu Beyliği (1072-1202):

  • Ebul Kasım Saltuk Gazi tarafından Erzurum, Kars, Bayburt civarında kurulmuştur.
  • Haçlılar ve Gürcülerle mücadele etmişlerdir.
  • II. Rükneddin Süleyman Şah zamanında Türkiye Selçuklularına bağlanmışlardır.
  • Erzurum Kale ve Ulu camileri ile Emir Saltuk Kümbeti, Mama Hatun Türbesi ve Üç kümbetler bu döneme ait önemli eserlerdendir.

Mengücekli Beyliği (1080-1228):

  • Mengücek Gazi tarafından Erzincan, Kemah, Divriği ve Şebinkarahisar’ı içine alan bölgede kurulmuştur.
  • Haçlılar ve Gürcülerle mücadele eden beylik bir ara Danişmentliler’e bağlanmış, daha sonra iki kola ayrılan beylik I.Alaaddin Keykubat döneminde Türkiye Selçukluları’na bağlanmıştır.
  • UNESCO tarafından Dünya mirasına Türkiye’den dahil edilen ilk eser Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası bu döneme aittir.

Danişmentliler Beyliği (1080-1378):

  • Danişment oğlu Ahmet Gazi tarafından Sivas başkent olmak üzere orta Anadolu’da kurulmuştur.
  • Üç kola ayrılan beyliğe II.Kılıçarslan son vermiştir.
  • Özellikle, Anadolu’nun ilk kubbeli tip medresesi olan Tokat Niksar Yağıbasan Medresesi bu dönemin en önemli eseridir.

NOT: Dönemin önemli destanı Danişmentname’dir. Özellikle, Bizans ile yapılan mücadele ve kahramanlıkları anlatan destan Anadolu Selçukluları zamanında yazıya geçirilmiştir.

Artuklu Beyliği (1102-1409):

  • Artuk Bey tarafından kurulan beylik Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da hüküm sürmüştür.
  • Üç kola ayrılan beyliğin Harput kolu Selçuklulara, Mardin kolu Karakoyunlulara, Hasankeyf koluda Eyyubilere bağlanmıştır.
  • Diyarbakır, Mardin ulu camileri ile Malabadi köprüsü dönemin önemli eserlerindendir.

Çaka Beyliği(1081-1093):

  • Çaka Bey tarafından İzmir ve çevresinde kurulmuştur.
  • İlk denizci Türk beyliğidir.
  • Peçeneklerle iş birliği yapıp İstanbul’u almak istemiş ancak başarılı olamamıştır.
  • Beylik I.Kılıçarslan tarafından ortadan kaldırılmıştır.

NOT: Çaka Bey ilk Türk denizcisi kabul edilir. Çaka Bey’in 1081’de kazandığı deniz zaferi, aynı zamanda Türk Deniz Kuvvetlerinin kuruluş yılı olarak kutlanmaktadır.

Yazar hakkında

Serhat Bozkurt

Yorum yap